Aile
Nafaka ve Velayet: Bilinmesi Gereken Temel Kurallar
Velayet neye göre belirlenir, ortak velayet mümkün mü? Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası; artırma ve ödenmeyen nafakanın tahsili.
Boşanma sürecinde en hassas konular çocuklar ve geçim meselesidir. Velayet ve nafaka kararları, boşanmanın ardından da hayatı şekillendirir. Bu kararlar değişen koşullara göre yeniden değerlendirilebilir.
Velayet neye göre belirlenir?
Ölçüt, çocuğun üstün yararıdır. Hâkim; çocuğun yaşı, gelişimi, bakım düzeni, okul çevresi, ebeveynlerin imkânları ve çocukla ilişkileri gibi unsurları birlikte değerlendirir. İdrak çağındaki çocuğun görüşü de dikkate alınır. Sosyal inceleme raporu ve gerekirse pedagog görüşü alınır.
Gelir düzeyi tek başına belirleyici değildir. Daha fazla gelire sahip olmak velayeti kazandırmaz; nafaka bu farkı dengelemek için vardır.
Ortak velayet mümkün mü?
Yargı kararlarında, ebeveynlerin uyum içinde olması ve çocuğun yararına uygun bulunması hâlinde ortak velayet kabul edilebilmektedir. Uygulama mahkemeye ve dosyaya göre değişir.
Kişisel ilişki
Velayeti almayan ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki düzenlenir. Hafta sonları, yarıyıl ve yaz tatilleri, bayramlar açıkça belirlenmelidir. Görüşme kararına uyulmaması, velayetin değiştirilmesi talebine de dayanak olabilir.
Nafaka türleri
| Tür | Kim için | Ne zaman |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Eş ve çocuklar | Dava süresince |
| İştirak nafakası | Çocuk | Boşanmadan sonra, velayet sahibi olmayan ebeveynden |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş | Boşanmadan sonra, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla |
| Yardım nafakası | Üstsoy, altsoy ve kardeşler | Yardım edilmezse yoksulluğa düşecek hısımlar için |
Yoksulluk nafakası ve 2026 gelişmesi
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi yoksulluk nafakasını “süresiz olarak” düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi 2026’da bu ibareyi iptal etti; iptal, yasa koyucuya süre tanınarak 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanmaya devam ediyor ve yeni düzenleme nafaka davalarını doğrudan etkileyecektir.
Nafaka artırılabilir mi?
Tarafların mali durumu ya da hakkaniyetin gerektirdiği koşullar değişirse nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması istenebilir. Kararda artış oranı belirlenmemişse artırım davası açılır. Çocuğun eğitim ve sağlık giderlerindeki artış da gerekçe olabilir.
Yoksulluk nafakası; nafaka alan eşin yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölmesi, yoksulluğun ortadan kalkması ya da evlenmeksizin evliymiş gibi yaşaması hâlinde sona erer veya kaldırılır.
Nafaka ödenmezse
- İlamlı icra takibi başlatılır.
- Birikmiş nafaka alacağı için maaşa ve mallara haciz konulabilir.
- Nafaka borcunu ödememe hâlinde, şikâyet üzerine tazyik hapsi gündeme gelebilir.
- Nafaka alacakları hacizde önceliklidir.
Ödemeleri elden değil, açıklamalı banka havalesiyle yapın. Hesaba “Ocak nafakası” gibi açıklama yazmak, ileride ödemenin ispatını kolaylaştırır.
Velayetin değiştirilmesi
Velayet hakkına sahip ebeveynin yeniden evlenmesi, çocuğun bakımını ihmal etmesi, ölümü ya da koşulların esaslı biçimde değişmesi hâlinde velayetin değiştirilmesi istenebilir. Karar yine çocuğun üstün yararına göre verilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


