Bankacılık
Kefalet Sözleşmesi: Geçerlilik Şartları ve Kefilin Hakları
Kefalet hangi şartlarda geçerli olur, eşin rızası ne zaman gerekir, adi ve müteselsil kefalet arasındaki fark nedir?
Bir yakınınıza yardım etmek için atılan imza, yıllar sonra sizi bir icra dosyasıyla karşı karşıya bırakabilir. Kefalet, Türk Borçlar Kanunu’nun en sıkı şekil kurallarına bağlanmış sözleşmelerinden biridir. Bu nedenle “imza attım, artık yapacak bir şey yok” demeden önce belgeyi incelemek gerekir.
Geçerlilik için şekil şartları
Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalı, kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi belirtilmelidir. Kefil; azami miktarı, tarihi ve müteselsil kefil ise bu sıfatını kendi el yazısıyla yazmalıdır. Bu kurallardan biri eksikse kefalet geçersiz sayılabilir.
- Yazılı şekil
- Azami sorumluluk miktarı
- Kefalet tarihi
- El yazısıyla müteselsil kefalet ifadesi (müteselsil ise)
Eşin yazılı rızası
Madde 584’e göre eşlerden biri, mahkemece verilmiş ayrılık kararı olmadıkça ya da yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir. Rızanın sözleşmeden önce ya da en geç kurulması anında verilmesi şarttır. Sonradan verilen rıza kural olarak kefaleti geçerli kılmaz.
Ticaret siciline kayıtlı işletmenin sahibi ya da yöneticisi tarafından işletmeyle ilgili verilen kefaletler gibi kanunda sayılan bazı durumlar bu kuralın dışındadır. İstisnaya girip girmediğinizi dosyaya göre değerlendirmek gerekir.
Adi kefalet ve müteselsil kefalet
| Konu | Adi kefalet | Müteselsil kefalet |
|---|---|---|
| Alacaklının başvurusu | Kural olarak önce asıl borçluya başvurulur | Borçlunun gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması hâlinde doğrudan kefile başvurulabilir |
| Yazım şartı | Genel şekil şartları | Müteselsil sıfatı el yazısıyla belirtilir |
| Uygulama | Daha seyrek | Banka kredilerinde yaygın |
Banka sözleşmelerinin büyük bölümü müteselsil kefalet içerir. Madde 586’ya göre alacaklı, borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması ya da borçlunun açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması şartıyla kefile başvurabilir.
Kefaletin sona ermesi
Asıl borç sona erince kefil de borcundan kurtulur. Gerçek kişilerin verdiği kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar; süre, kanundaki şartlarla ve sınırlı olarak uzatılabilir. Bu kural, kefalet tarihinin neden hayati olduğunu gösterir.
Kefil olarak icra takibiyle karşılaştıysanız ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi günlük süreyi kaçırmayın. Kefaletin geçersizliği itiraz sebebi olarak ileri sürülebilir.
Borcu ödeyen kefilin hakları
Borcu ödeyen kefil, ödediği oranda alacaklının haklarına halef olur ve asıl borçluya başvurabilir. Birlikte kefalette ise diğer kefillere de payı oranında rücu edebilir. Ödeme yaparken dekontların ve alacaklıdan alınan ibra ya da ödeme belgelerinin saklanması önemlidir.
Kefil olmadan önce sorulacak sorular
- Borçlu ödemezse bu tutarı karşılayabilir miyim?
- Azami miktar kaçtır, faiz ve masraflar buna dâhil mi?
- Kefalet belirli bir borç için mi, yoksa genel kredi sözleşmesi için mi?
- Eşimin rızası alındı mı?
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


