İş
Kıdem Tazminatı ve Haklı Fesih: İşçinin Bilmesi Gerekenler
Kıdem tazminatı hangi durumlarda ödenir, istifa eden işçi nasıl hak kazanır, ihbar süreleri ve zamanaşımı nedir?
İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin en önemli güvencesi kıdem tazminatıdır. Ancak bu hak her ayrılıkta doğmaz. İşten nasıl ayrıldığınız, tazminat hakkınızın olup olmadığını belirler. Bu nedenle ayrılık kararını vermeden önce fesih biçimini iyi değerlendirmek gerekir.
Kıdem tazminatı şartları
Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kanunda sayılan bir yolla sona ermesi gerekir:
- İşverenin haklı sebep olmadan feshi
- İşçinin haklı sebeple feshi
- Muvazzaf askerlik
- Emeklilik ya da yaş dışındaki şartları tamamlayarak ayrılma
- Kadın işçinin evlilikten itibaren bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü
Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bu tutar yılda belirlenen tavanı aşamaz; güncel tavan 73.729,87 TL’dir. Hesabınızı kıdem ve ihbar aracıyla yapabilirsiniz.
İşçi hangi durumda haklı feshedebilir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesi işçiye derhâl fesih hakkı tanır. Başlıca sebepler şunlardır:
- Ücretin kanun ya da sözleşme hükümlerine göre ödenmemesi
- Fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi
- Sigorta primlerinin eksik ya da düşük bildirilmesi
- Çalışma koşullarının uygulanmaması
- Hakaret, tehdit, cinsel taciz ya da mobbing
- Sağlık sebepleri
Haklı nedenle fesihte sebebi açıkça yazdığınız bir bildirim gönderin. “İstifa ediyorum” yazılı dilekçe, kıdem tazminatı hakkını kaybetmenize yol açabilir. Dilekçede gerçek sebebi belirtin.
Süre sınırı
Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih hakkı, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Ücretin ödenmemesi gibi süreklilik gösteren durumlarda farklı değerlendirme yapılabilir.
İhbar tazminatı
İşçi haklı nedenle fesih yaparsa ihbar öneli vermek zorunda değildir ve ihbar tazminatına hak kazanmaz. İşveren bildirimsiz fesih yaparsa bildirim süresi kadar ücreti ödemelidir. Süreler iki, dört, altı ve sekiz haftadır.
İbraname imzalarken
İşten ayrılırken imzalatılan ibranamelerin geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, ödeme tutarının açıkça yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir. Boş ya da genel ifadeli belgeleri imzalamayın.
Alacağınızı nasıl istersiniz?
- Fesih bildirimini ve bordroları saklayın.
- Hizmet dökümünüzü e-Devlet’ten alın.
- Arabulucuya başvurun; bu adım dava şartıdır.
- Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açın.
Kıdem ve ihbar alacakları için zamanaşımı, sözleşmenin sona ermesinden itibaren beş yıldır. Kıdem tazminatının geç ödenmesinde en yüksek mevduat faizi işler.
Fazla mesai ve izin alacakları
Kıdemle birlikte ödenmeyen fazla mesai, yıllık izin ve hafta tatili alacakları da istenebilir. İşçilik alacakları aracıyla yaklaşık tutarı görebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


