Ticaret
Çek ve Senet Takibi: Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu
Karşılıksız çek ve ödenmeyen senet için hangi takip yapılır, borçlu beş gün içinde nasıl itiraz eder, zamanaşımı ne kadardır?
Ticari hayatın en yaygın ödeme araçları olan çek ve senet, alacaklıya güçlü bir takip yolu sunar. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, genel icra takibine göre daha hızlıdır. Borçlu için ise süreler çok daha kısadır.
Hangi belgeler kambiyo senedidir?
Poliçe, bono (emre yazılı senet) ve çek kambiyo senedidir. Belgenin kanundaki zorunlu unsurları taşıması gerekir. Örneğin bonoda “emre yazılı senet” ibaresi, belirli bir bedel, vade, düzenleme yeri ve tarihi, lehtar ve imza bulunmalıdır. Bir unsur eksikse belge kambiyo senedi sayılmayabilir ve bu yolla takip yapılamaz.
Çekte ibraz süresi
Türk Ticaret Kanunu’nun 796. maddesine göre çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ödenecekse bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Süresinde ibraz edilmeyen çek için müracaat hakları kaybedilebilir.
Takip süreci
- Alacaklı senet ya da çekin aslı ile icra dairesine başvurur.
- Borçluya ödeme emri gönderilir; ödeme süresi on gündür.
- Borçlu beş gün içinde icra mahkemesine itiraz edebilir.
- Süre içinde ödeme ya da sonuç alınmazsa haciz aşamasına geçilir.
Borçlu hangi itirazları yapabilir?
- Senedin kambiyo vasfına itiraz: Belgenin kanundaki şartları taşımaması
- İmzaya itiraz: İmzanın borçluya ait olmadığı
- Borca itiraz: Borcun ödendiği ya da doğmadığı; yazılı belgeyle kanıtlanması beklenir
- Yetki itirazı: Takibin yetkisiz icra dairesinde yapılması
Genel icrada itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo takibinde ise itiraz tek başına takibi durdurmaz; icra mahkemesinden tedbir kararı istenmesi gerekir.
Zamanaşımı
| Belge | Süre |
|---|---|
| Bono: düzenleyene karşı | Vadeden itibaren üç yıl |
| Çek: müracaat borçlularına karşı | İbraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl |
Zamanaşımına uğrayan belge kambiyo takibine konu edilemese de genel hükümlere göre alacak talebi mümkün olabilir.
Karşılıksız çek
Çek, süresinde ibraz edildiğinde karşılıksız çıkarsa banka bu işlemi çekin arkasına yazar. 5941 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre hamilin şikâyeti üzerine, her bir çek için adli para cezasına ve çek düzenleme yasağına hükmolunabilir.
Alacaklı için pratik öneriler
- Senedi alırken eksik alan bırakmayın.
- Çekte ibraz süresini takvime işleyin.
- Belgenin aslını güvenli saklayın; takip için aslı gerekir.
- Faiz ve masrafları icra dosya borcu aracıyla önceden hesaplayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


