Tüketici
Ayıplı Mal Aldım: Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı
Aldığınız ürün bozuk ya da eksik çıktıysa ne yapabilirsiniz? Seçimlik haklar, süreler, hakem heyeti ve tüketici mahkemesi.
Yeni aldığınız telefon birkaç gün sonra çalışmaz hâle geldi, aracın daha önce hasar gördüğü ortaya çıktı ya da mobilya siparişiniz eksik geldi. Bu durumlarda satıcının “servise götürün” demesi hakkınızı sınırlamaz. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun size dört ayrı seçenek tanır.
Ayıplı mal nedir?
Sözleşmeye uygun olmayan mal ayıplıdır. Kararlaştırılan özellikleri taşımayan, tanıtımda belirtilen niteliklere uymayan, olağan kullanım amacını karşılamayan ya da kullanma kılavuzu eksikliği nedeniyle sorun çıkaran mallar bu kapsamdadır.
Dört seçimlik hak
Kanunun 11. maddesine göre tüketici şu haklardan birini kullanabilir:
- Sözleşmeden dönme: Malı geri verip parasını almak
- Bedelden indirim: Malı alıkoyup ayıp oranında indirim istemek
- Ücretsiz onarım: Aşırı masraf gerektirmiyorsa onarımı talep etmek
- Değişim: İmkân varsa ayıpsız misliyle değiştirmek
Tercih tüketiciye aittir ve satıcı bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ya da değişim talebi, satıcıya yöneltilmesinden itibaren en çok otuz iş gününde, konutlarda altmış iş gününde yerine getirilmelidir.
Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu dönemde malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıdadır.
Süreler
Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
Araç satışlarında özel durum
İkinci el araçta tüketici işlemi ancak satıcının ticari amaçla hareket etmesi hâlinde söz konusudur. Galeriden alınan araçta tüketici hükümleri uygulanabilir; iki kişi arasındaki satışta ise genel hükümler gündeme gelir. Hasar kaydı, kilometre oynaması ve gizli ayıplar için ekspertiz raporu önemli bir delildir.
Nereye başvurulur?
| Uyuşmazlık değeri | Başvuru yeri |
|---|---|
| 186.000 TL altında | Tüketici hakem heyeti (zorunlu) |
| 186.000 TL ve üzerinde | Önce arabulucu, sonra tüketici mahkemesi |
Hakem heyetine başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki ya da işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılır.
Başvuru için hazırlanacak belgeler
- Fatura, fiş ya da satış sözleşmesi
- Garanti belgesi ve servis kayıtları
- Satıcıya yapılan yazılı bildirim
- Fotoğraf, video ve varsa ekspertiz raporu
İnternet alışverişi ve cayma hakkı
Mesafeli sözleşmelerde tüketici, kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir. Bu, ayıptan ayrı bir haktır. Kişiye özel üretilen ürünler, açılmış hijyen ürünleri gibi kanunda sayılan istisnalar vardır.
Sık yapılan hatalar
- Talebi yalnızca telefonla iletmek
- Bir hak seçip sonra uygulamada başka bir şeyi kabul etmek
- Faturayı atmak ya da kaybetmek
- Hizmetlerde sözleşme ile sunulanı karşılaştırmamak
Tutarınız hakem heyeti sınırının üzerindeyse arabuluculuk zorunlu mu aracıyla izlenecek yolu görebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanızı öneririz.


